စေတာ႔ အိပ္ခ်ိန္းအေၾကာင္းတစ္ေစ႔တစ္ေဆာင္

လြန္ခဲ႔ေသာႏွစ္ေပါင္း ၄၀ နီးပါးခန္႔က မဂၢဇင္းစာအုပ္တစ္အုပ္တြင္ အျဖဴ/အမည္း ဓာတ္ပုံတစ္ပုံကုိ မွတ္မွတ္သားသား ၾကည္႔ရူခဲ႔ဖူးပါသည္။ ဓာတ္ပုံထဲတြင္ လူေလးငါးဆယ္ခန္႔ မတ္တပ္ရပ္ေနက်ၿပီး လက္မ်ားကုိေျမွာက္လ်က္ ပုံသ႑ာန္ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ လက္ေခ်ာင္းေလးမ်ားကုိ အခ်ဳိ႔လည္း မိမိဘက္လွည္ၿပီး အခ်ဳိ႔မွာ ဆန္႔က်င္ဘက္သုိ႔လွည္ကာ ေထာင္ထားၾကပါသည္။ ဓာတ္ပုံေအာက္တြင္ “ေဟာင္ေကာင္ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းတြင္ ရွယ္ယာမ်ားေရာင္း၀ယ္ေနၾကပုံ” ဟု ေရးထားရာ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္စင္တာထဲတြင္ မိမိေရာင္းခ်င္၊ ၀ယ္ခ်င္သည္မ်ားကုိ လက္သေကၤတမ်ားျပ၍ ေရာင္းၾက ၀ယ္ၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္။

စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းအေရာင္းအဝယ္ ျမင္ကြင္း

အင္တာနက္ထြန္းကားလာေသာ ယေနေခတ္တြင္မူ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းစင္တာႀကီးထဲသုိ႔ လူကုိယ္တုိင္သြားေရာက္၍ ေရာင္းမည္သူ ၀ယ္မည္သူရွာေဖြကာ ေရာင္း၀ယ္စရာမလုိေတာ႔ပါ။ မိမိအိမ္မွာပင္ လွမ္း၍၀ယ္လုိ႔ ေရာင္းလုိ႔ ရေနပါၿပီ။
ရင္းႏွီျမွပ္ႏွံံႏုိင္ေသာ၊ ေရာင္း၀ယ္ႏုိင္ေသာ က႑ႀကီးမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္ပါသည္။

• အစုိးရေငြတုိက္ စာခ်ဳပ္မ်ား (Bonds)
• အမ်ားပုိင္ကုမၸဏီမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ေသာအစုရွယ္ယာမ်ား (Share)
• ႏုိင္ငံျခားေငြေၾကးမ်ား (Foreign Exchange)
• ကုန္ပစၥည္းမ်ား (Commodities)
• အဖုိးတန္သတၱဳမ်ား (Precious Metal)

(က) ႏွင္႔ (ခ) မွာ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းတြင္ ရင္းႏွီျမွပ္ႏွံျခင္း၊ေရာင္းျခင္း၊ ၀ယ္ျခင္း ေဆာင္ရႊက္ႏုိင္ပါသည္။ ၎တုိ႔ကုိ အရင္းႏွီးေစ်းကြက္ဟုလညး္ ေခၚဆုိႏုိင္ပါသည္။ က်န္သုံးမ်ဳိးမွာ သက္ဆိုင္ရာအိတ္ခ်ိန္းမ်ားတြင္ ေရာင္းၾက ၀ယ္ၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။

အစုိးရေငြတုိက္ စာခ်ဳပ္မ်ား( Bonds)

အစုိးရက ျပည္သူလူထုထံမွ ေငြေခ်းယူနည္းတစ္မ်ဳိးပင္ျဖစ္ပါသည္။ ေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ (တန္းဖုိးတစ္ခုခု) ၀ယ္ယူထားသူအေနျဖင္႔ အတုိးရပါသည္။ ဘဏ္တြင္ေငြစာအုပ္ (Saving)ျဖင္႔ ေငြစုလွ်င္လည္း အတုိးရပါသည္။ ေငြစုစာအုပ္ျဖင္႔ ေငြစုလွ်င္ ေငြအသြင္း အထုတ္ကုိ ေငြစုသူအေနျဖင္႔ ကာလကန္႔သတ္ခ်က္၊ ပမာဏကန္႔သတ္ခ်က္မရွိ ႀကဳိက္သေလာက္ျပဳလုပ္ေဆာင္ရႊက္ခြင္႔ ရွိေသာ္လည္း ေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ ၀ယ္ယူထားသူအေနျဖင္႔ သတ္မွတ္ထားေသာ အခ်ိန္ကာလမေရာက္မခ်င္း ေငြျပန္ထုတ္ယူခြင္႔ မရွိပါ။
က်ႊန္ေတာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံတြင္ “ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ ဗဟုိဘဏ္” က လက္ရွိ ထုတ္ေရာင္းထားေသာ အစုိးရေငြတုိက္ စာခ်ဳပ္အမ်ဳိးအစားႏွင္႔ အတုိးႏွုန္းမ်ားမွာ သက္တမ္း(၂) ႏွစ္တြင္ ေငြက်ပ္ တစ္ေသာင္း၊ တစ္သိန္း၊ တစ္သန္း၊ ၁၀ သန္းအတြက္ အတုိးႏွုန္း ၁၀ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏွဳန္း၊ သက္တမ္း( ၃) ႏွစ္တြင္ ေငြက်ပ္ တစ္ေသာင္း၊ တစ္သိန္း၊ တစ္သန္း၊ ၁၀ သန္းအတြက္ အတိုးႏွုန္း ၁၁ ဒသမ ၀၀ ရာခုိင္ႏွုန္းႏွင္႔ သက္တမ္း(၅) ႏွစ္တြင္ ေငြက်ပ္ တစ္ေသာင္း၊ တစ္သိန္း၊ တစ္သန္း၊၁၀ သန္းအတြက္ အတုိးႏွုန္း ၁၁ ဒသမ ၅ ရာခုိင္ႏွုန္းျဖစ္ပါသည္။
အဆုိပါေငြတုိက္စာခ်ဳပ္မ်ားကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံသားတုိင္း တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွတစ္ဦးတစ္ေယာက္သုိ႔ အကန္႔အသတ္မရွိ လြတ္လပ္စြာ ေရာင္းခ်ခြင္႔ ၀ယ္ယူခြင္႔ရွိပါသည္။ အစုိးရ ေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ဟုဆုိရာတြင္ အစုိးရေငြတုိက္စာခ်ဳပ္အျပင္ အစုိးရ ေငြတုိက္ လက္မွတ္/ေငြေခ်းစာခ်ဳပ္မ်ား/ ဒီဗင္ခ်ာမ်ားလည္း ပါရွိပါသည္။ ၎အျပင္ ျပည္တြင္းသာမက ႏုိင္ငံျခားအစုိးရႏွင္႔ ယင္းတုိ႔၏ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ အဖဲြ႔အစည္းမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေသာ ေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ ေငြေခ်းစာခ်ဳပ္မ်ားလည္း ပါ၀င္ပါသည္။ ၎တုိ႔ကုိ (Bond Market) ဟုေခၚပါသည္။ ဆုံးရွုံးႏုိင္ေျခ နည္းပါးၿပီး ခုိင္မာမွု ရွိပါသည္။

အမ်ားပုိင္ကုမၸဏီမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ေသာ ရွယ္ယာမ်ား (Shares)

ကုမၸဏီမ်ားမွ အမ်ားျပည္သူထံမွ ေငြေခ်းယူနည္းတစ္မ်ဳိးပင္ျဖစ္ပါသည္။ အစုိးရေငြတုိက္စာခ်ဳပ္မ်ားႏွင္႔ ကြာျခားခ်က္မွာ အစုိးရေငြတုိက္စာခ်ဳပ္မ်ားသည္ အခ်ိန္ေစ႔ေရာက္ပါက ေငြျပန္အမ္းေပးရပါသည္။ ကုမၸဏီမ်ားက အမ်ားျပည္သူသုိ ထုတ္ေရာင္းထားေသာ ရွယ္ယာမ်ားအတြက္ ကုမၸဏီကို စာရင္းရွင္းဖ်က္သိမ္းျခင္း မျပဳရမခ်င္း ေငြျပန္ေပးစရာမလိုပါ။ ၀င္ေရာက္ရင္ႏွီးျမွပ္ႏွံမွုျပဳမည္႔ ကုမၸဏီကုိေသခ်ာစြာ စိစစ္သုံးသပ္ႏုိင္ရန္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။
ကုမၸဏီမ်ားတြင္ ပုဂၢလိကပုိင္ (Private Co.,Ltd) ႏွင္႔ အမ်ားပုိင္ (Public Co.,Ltd)ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါသည္။ အမ်ားပုိင္ကုမၸဏီမ်ားကသာ အမ်ားျပည္သူသုိ႔ရွယ္ယာမ်ား ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ခြင္႔ရွိပါသည္။ ပုဂၢလိကပုိင္ ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင္႔ အမ်ားျပည္သူသုိ႔ ရွယ္ယာမ်ား ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ခြင္႔မရွိပါ။

ႏုိင္ငံျခားေငြေၾကးမ်ား (Foreign Exchange)

အထက္တြင္ တင္ျပခဲ႔ေသာ အစုိးရေငြတုိက္စာခ်ဳပ္မ်ားႏွင္႔ ကုမၸဏီတုိ႔၏ အစုရွယ္ရာမ်ားေရာင္း၀ယ္ျခင္းတုိ႔မွာ ယခုအခါ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ Stock Exchange မရွိေသးေသာ္လည္း MSEC မွ (Over The Counter ေစ်းကြက္တြင္) တာ၀န္ယူေရာင္းခ်ေပးေနမွုေၾကာင္႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြန္စြာတြင္က်ယ္မွု မရွိေသးေသာ္လည္း အေရာင္းအ၀ယ္ရွိေနၿပီးဟု ဆုိ၇ပါမည္။
ယခုအခါ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ပုဂၢလိကဘဏ္မ်ားအား ႏုိင္ငံျခားေငြကုိင္ေဆာင္ခြင္႔၊ လဲလွယ္ေပးသည္႔ ေငြလဲေကာင္တာ ဖြင္႔လွစ္ခြင္႔၊ ႏုိင္ငံျခားဘဏ္လုပ္ငန္း လုပ္ပုိင္ခြင္႔၊ ျပည္သူတစ္ဦးခ်င္းစီအား ႏုိင္ငံျခားေငြစာရင္းဖြင္႔လွစ္ခြင္႔မ်ားကုိ အဆင္႔ဆင္႔ခြင္႔ျပဳေပးခဲ႔ပါသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ဗဟုိဘဏ္သည္ ႏုိင္ငံျခားေငြလဲလွယ္ႏွုန္းစနစ္အား အထူးထုတ္ယူခြင္႔ (SDR) တစ္ယူနစ္လွ်င္ ၈ ဒသမ ၅၀၈၄၇ က်ပ္ျဖင္႔ ခ်ိတ္ဆက္သတ္မွတ္ခဲ႔သည္ စနစ္မွ ထိန္းေက်ာင္းမွူရွိသည္႔ ႏွုန္းရွင္ေငြလဲႏွုန္းစနစ္သုိ႔ ၂၀၁၂ ဧၿပီလ ၂ ရက္မွ စတင္ကာ ေျပာင္းလဲေပးခဲ႔ပါသည္။ အထက္ပါအေၾကာင္းအခ်က္မ်ားသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ Stock Exchange ထူေထာင္ရန္အတြက္ ႀကဳိတင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ျပင္ဆင္ခ်က္မ်ားပင္ျဖစ္သည္႔ဟု ဆုိရပါမည္။
ယခုအခါတြင္ ႏုိင္ငံျခားေငြမ်ားအား လြတ္လပ္စြာလဲလွယ္ႏုိင္ၿပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ကမၻာေစ်းကြက္ႏွင္႔ ခ်ိတ္ဆက္၍ ေရာင္း၀ယ္ႏုိင္မွုမရွိေသးပါ။ ထုိ႔အတူ ကုန္ပစၥည္းမ်ား ေရာင္း၀ယ္ေသာ ေစ်းကြက္ႏွင္႔ အဖုိးတန္သတၱဳမ်ား ေရာင္း၀ယ္ေသာ ေစ်းကြက္မ်ားလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လုံး၀မရွိေသးပါ။
ဤ Currency Market သည္ ကမၻာေပၚတြင္ အႀကီးမားဆုံး Market ႀကီးျဖစ္ပါသည္။ တစ္စကၠန္႔အတြင္း မေရမတြက္ႏုိင္ေလာက္ေသာ ေငြေၾကးပမာဏမ်ားျဖင္႔ လူေပါင္းမ်ားစြာ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လုံး၀မရွိေသးပါ။
Currency Market တြင္ ကမၻာ၌ အဓိကေရာင္း၀ယ္ေနၾကေသာ ေငြပမဏမ်ားမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ၊ ေပါင္စတာလင္၊ ယူရုိေငြႏွင္႔ ဂ်ပန္းယန္းေငြ စသည္တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။ ႏုိင္ငံျခားေငြ (Foreing Exchange) ကုိ အတုိေကာက္အားျဖင္႔ Forex ဟု ေခၚဆုိၾကပါသည္။

ကုန္ပစၥည္းမ်ား ( Commodities)

ကုန္ပစၥည္းမ်ားစြာတို႔ကုိ ေစ်းကြက္အတြင္းမွ ၀ယ္ယူရရွိႏုိင္ပါသည္။ ဥပမာ-ေစ်းကြက္အတြင္းမွ ဒီဇယ္ပီပါ အလုံး ၁၀၀၀ ၀ယ္ယူရာတြင္ စာရႊက္ေပၚတြင္သာ ၀ယ္ယူျခင္းျဖစ္ၿပီး ပကတိအေျခအေနတြင္ ဒီဇယ္မ်ားကုိ သြားသယ္ၿပီး သုိေလွာင္သိမ္းဆည္းထားစရာ မလုိအပ္ပါ။
က်ြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ကုန္ပစၥည္း Exchange ဒုိင္ မရွိေသးသည္႔ အတြက္ ေစ်းကြက္အတြင္းမွ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကုိ ၀ယ္ယူ၍ မရႏိုင္ေသးပါ။ ကုန္ပစၥည္း Exchange ဒုိင္ေပၚေပါက္လာၿပီဆုိပါလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အဓိကထြက္ကုန္ပစၥည္းမ်ားျဖစ္ေသာ ဆန္စပါး၊ ပဲအမ်ဳိးမ်ဳိး စသည္႔တုိ႔ကုိ Exchange ဒုိင္ေစ်းကြက္အတြင္းမွ ၀ယ္ျခင္း၊ ေရာင္းျခင္းကုိ အခ်ိန္ႏွင္႔တစ္ေျပးညီ ေဆာင္ရႊက္ႏုိင္ပါလိမ္႔မည္။

အဖုိးတန္သတၱဳမ်ား (Precious Meral)

ေစ်းကြက္အတြင္းမွ ေရႊ၊ ပလက္တီနမ္၊ ေငြ ၊ေၾကးနီ၊ သြပ္၊ အလူမီနီယမ္ စသည္႔ သတၱဳမ်ားကုိလည္း ၀ယ္ယူရရွိႏုိင္ပါသည္။ စာရြက္ေပၚတင္ ၀ယ္ယူျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ ေစ်းကြက္အတြင္း၌ ေရာင္း၀ယ္ပုံႏွစ္မ်ဳိး ရွိသည္႔အနက္ တစ္မ်ဳိးမွာ ေစ်းႏွုန္းတစ္ခုတြင္ ၀ယ္ယူထားၿပီး ေစ်းတက္ေသာအခါ ျပန္ေရာင္းျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေစ်းတက္သြားလွ်င္ ျမတ္မည္ျဖစ္ၿပီး ေစ်းက်သြားလွ်င္ ရူံးမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဤသည္ကုိ Long Buying ဟုေခၚပါသည္။ ဒုတိယ တစ္မ်ဳိးမွာ အနာဂတ္ကာလအတြက္ ႀကိဳေရာင္း၊ ႀကိဳ၀ယ္ ေစ်းကြက္ ( Derivative Market) တြင္ ေရာင္၀ယ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေစ်းႏွုန္းတစ္ခုကုိ က်မည္ဟု မွန္းထားရာ ၀ယ္ယူထားေသာ ေစ်းႏွုန္းထက္ က်ဆင္းသြားပါက ျမတ္စြန္းမည္ျဖစ္သည္။ဤသည္ကုိ Short Selling ဟု ေခၚပါသည္။ ေစ်းကြက္အတြင္း ၀င္ေရာက္၍ ၀ယ္ျခင္း၊ ေရာင္းျခင္း ျပဳလုပ္ေတာ႔မည္ဆုိလွ်င္ မည္သည္႔နည္းႏွင္႔ ၀ယ္/ေရာင္း လုပ္မည္ကုိ ပြဲစား (Agent ) အား မွာၾကားရာ၌ Long Buying လား Short Selling လား ခဲြျခားေျပာဆုိရပါမည္။

စေတာ႔ရွယ္ရာေရာင္း၀ယ္ၾကပုံမ်ား

အေရာင္း၀ယ္ျပဳမည္သူ တစ္ဦးသည္ ပထမဦးစြာ အက်ဳိးေဆာင္လုပ္ငန္း (ပဲြစား) မ်ားႏွင္႔ ဆက္သြယ္ၾကရပါသည္။ အက်ဳိးေဆာင္လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ကုိင္ၾကသူအမ်ားစုမွာ ဘဏ္မ်ားသာျဖစ္ၾကသည္။ ပထမဦးစြာ ဘဏ္တြင္ ေငြစုစာအုပ္(သုိ႔မဟုတ္) Current Account စာရင္းဖြင္႔ၿပီး ေငြသြင္းရပါသည္။ ၿပီးမွ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္မည္ စာရင္းတစ္ခုဖြင္႔လွစ္ကာ ေငြစုစာအုပ္ (သုိ႔မဟုတ္) Current Account အတြင္းမွ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္လုိေသာ ေငြပမာဏကုိ လႊဲယူၿပီး အေရာင္းအ၀ယ္ ျပဳလုပ္ၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အေရာင္းအ၀ယ္ ျပဳလုပ္ၿပီးစီး၍ ျမတ္စြန္းလာေသာ ေငြပမာဏကုိ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္ေသာ ေငြစာရင္းမွ ေငြစုစာအုပ္( သုိ႔မဟုတ္) Current Account စာရင္းသုိ႔ ျပန္လည္လဲႊေျပာင္းယူၾကပါသည္။ အဆုိပါေငြကုိ ျပန္လည္လႊဲေျပာင္းယူျခင္းမျပဳဘဲ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္သည္႔ စာရင္းထဲတြင္ ထားလွ်င္လည္း အတုိးရပါသည္။ အဆုိပါအတုိးမွာ ေငြစုစာအုပ္ထဲတြင္ထားေသာ အတုိးထက္ ႏွုန္းထားပုိသည္ဟု ဆုိပါသည္။
ဘဏ္မွေပးပုိ႔လုိက္ေသာ ေရာင္း၀ယ္မွုအခ်က္အလက္သည္ စေတာ႔အိတ္ခိ်န္းစင္တာထဲရွိ အလုိအေလွ်ာက္ တြက္ခ်က္ေပးသည္ (ကြန္ပ်ဴတာ) စက္ထဲသုိ႔ ေရာက္ရွိသြားၿပီးသည္ႏွင္႔ ေရာင္းေစ်းႏွင္႔ ၀ယ္ေစ်း ကုိက္ညီပါက အေရာင္းအ၀ယ္ၿပီးေျမာက္သည္။ (ေငြျဖစ္လြယ္သည္ သေဘာပင္ျဖစ္ပါသည္) မ်ားျပားလွစြာေသာလူမ်ားမွ မ်ားျပားလွစြာေသာ ေငြေၾကးပမာဏမ်ားျဖင္႔ ေရာင္း၀ယ္ေနၾကရာ ကြန္ပ်ဴတာဖန္သားျပင္ေပၚတြင္ တစ္စကၠန္အတြင္း ေစ်းႏွုန္းမ်ား အႀကိမ္မ်ားစြာ ေျပာင္းလဲျဖစ္ေပၚေနပါသည္။( ၀ယ္လုိအား၊ ေရာင္းလုိအားႏွင္႔ ထိန္းညိွေပးထားျခင္းစေသာ အခ်က္သုံးခ်က္စု ဆုံလုိက္ေသာအခါ ေစ်းႏွုန္းသည္ အခ်ိန္ႏွင္႔ အမွ် ဤကဲ႔သုိ႔ ေျပာင္းလဲေနရျခင္းျဖစ္ပါသည္။)
အေရာင္းအ၀ယ္ ၿပီးေျမာက္ၿပီးေနာက္ မိမိေရာင္း၀ယ္လုိက္ေသာ ဘဏ္ႏွင္႔စေတာ႔အိတ္ခိ်န္း၏ ေငြစာရင္းရွင္းလင္းေရးဌာနသုိ႔ ခ်ိတ္ဆက္လွ်က္ ေငြစာရင္းရွင္းလင္းျခင္း၊စေတာ႔ရွယ္ယာေရာင္း၀ယ္ျခင္းဆုိပါကလည္း စေတာ႔ရွယ္ယာမ်ားလႊဲေျပာင္းျခင္း စသည္တုိ႔ကုိ ေဆာင္ရႊက္ေပးၾကပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင္႔ မိမိ ကုိယ္တုိင္ ေရာင္း၀ယ္မွူျပဳသည္ထက္ အက်ဳိးေဆာင္ပြဲစားမ်ားျဖင္႔ ေဆာင္ရြက္ျခင္းက ေငြကုန္အခိ်န္ကုန္ သက္သာေစပါသည္။
ပဲြစားမ်ား ေငြေခ်းသက္ေသခံလုပ္ငန္း ႀကီးၾကပ္ေရးေကာ္မရွင္က သတ္မွတ္ထားေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင္႔ ကုိက္ညီမွသာ ပဲြစားေဆာင္ရႊက္ခြင္႔ ရွိၾကပါသည္။ သတ္မွတ္ထားေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင္႔ ကုိက္ညီမွု ရိွ/ မရွိ အရည္အခ်င္း စစ္ေဆးမွု ခံယူၾကရပါမည္။ ေအာင္ျမင္မွသာ ပဲြစားလုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္ခြင္႔ရၾကပါသည္။ ပဲြစားတုိ႔သည္ သတ္မွတ္ေပးထားေသာ ေကာ္မရွင္ခ (ပြဲခ) ရၾကပါသည္။ ပဲြစားမ်ားတြင္ ေကာ္မရွင္ခမ်ားမ်ားေပးရေသာပဲြစားႏွင္႔ ေကာ္မရွင္ခ သက္သာေသာပဲြစားမ်ားဟူ၍ ရွိၾကရာ ပထမတစ္မ်ဳိးတြင္ အေရာင္းအ၀ယ္မ်ားကုိ က႑အလုိက္ စိစစ္ေ၀ဖန္သုံးသပ္ေသာ ကုိယ္ပုိင္အဖဲြ႔မ်ား ရွိၾကပါသည္။၎အဖဲြ႔မ်ားသည္ ေစ်းကြက္အေျခအေနမ်ားကုိ အခ်ိန္ႏွင္႔အမွ် ေ၀ဖန္သုံးသပ္လ်က္ရွိေနၾကပါသည္။ သုိ႔ျဖစ္၍ ေဖာက္သည္မ်ားကုိ ေရာင္းျခင္း၊ ၀ယ္ျခင္းႏွင္႔ ပတ္သက္၍ အႀကံညဏ္မ်ားေပးပါသည္။ အခ်ိန္ေပး၍ ရွင္းျပျခင္း၊ ေဆြးေႏြးျခင္းျပဳၾကပါသည္။ ေကာ္မရွင္ခ (ပဲြခ) မ်ားမ်ားေပးရပါသည္။
ဒုတိယတစ္မ်ဴိးမွမူ ေဖာက္သည္က ေဆာင္ရြက္ေပးပါသည္။ ေရာင္းေရး၀ယ္တာ ကိစၥႏွင္႔ပတ္သက္၍ ေဖာက္သည္ကုိ မည္သည္႔အႀကံညဏ္မွ်မေပးပါ။ ေကာ္မရွင္ခေလွ်ာ႔ယူသျဖင္႔ သက္သာပါသည္။
စေတာ႔ရွုယ္ယာမ်ားကုိ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းကုိယ္တုိင္ ၀ယ္ျခင္း၊ ေရာင္းျခင္း ေဆာင္ရႊက္ႏုိင္ေသာ္လည္း မိမိေရာင္းမည္႔ ရွယ္ယာကုိ ၀ယ္မည္႔သူ၊ မိမိလုိခ်င္ေသာ ရွယ္ယာကုိ ေရာင္းမည္သူအား ကုိယ္တုိင္ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိႏုိင္ရန္ ခက္ခဲျခင္း၊ ေတြ႔ရွိသည္႔တုိင္ ၀ယ္မည္ေ႔ရာင္းမည္႔ အေရအတြက္တူညီရန္ ခက္ခဲျခင္း၊ ယုံၾကည္ရမူ ရွိ/ မရွိ သိရွိႏုိင္ရန္ ခက္ခဲျခင္း၊ အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္သည္႔တုိင္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားျပားျခင္းတုိ႔ေၾကာင္႔ စေတာ႔ရွယ္ယာေရာင္း၀ယ္ျခင္းေလာကတြင္ ပဲြစားသည္ မျဖစ္မေနလုိအပ္လာခဲ႔ပါသည္။

ဘဏ္မ်ား၏ အခန္းက႑

ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမွူ၊ ေရာင္း၀ယ္မွုေလာကတြင္ ဘဏ္မ်ားသည္ အဓိက အခန္းက႑မွ ပါ၀င္သည္႔ကုိ ေတြ႔ရွိၾကရပါသည္။ ေငြေခ်းသက္ေသခံ လက္မွတ္ ကုမၸဏီမ်ားမွာ မ်ားေသာအားျဖင္႔ ဘဏ္မ်ားသာျဖစ္ၾကပါသည္။ ဘဏ္မ်ားသည္ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ားႏွင္႔ေရာ ေကာင္တာေစ်းကြက္ႏွင္႔ပါ ခ်ိတ္ဆက္ထားၿပီး ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္မ်ား၊ အမ်ားပုိင္ကုမၸဏီတို႔၏ အစုရွယ္ယာမ်ားကုိ မူလေစ်းကြက္အျဖစ္တာ၀န္ခံ၍ တစ္ဆင္႔ျဖန္ခ်ီေရာင္းခ်ေပးၾကပါသည္။ ဘဏ္မ်ားသည္ ေရာင္းလုိ/ ၀ယ္လို သူမ်ားအာ ေကာ္မရွင္ခ (ပဲြခ) ယူ၍ အက်ဳိးေဆာင္လုပ္ငန္းကုိလည္း လုပ္ကုိင္ေပးၾကပါသည္။ ရုိးရုိး အက်ဳိးေဆာင္လုပ္ငန္းေရာ၊ အႀကံဥာဏ္ေပးမွူပါသည္႔ အက်ဳိးေဆာင္လုပ္ငန္းပါ ႏွစ္မ်ဳိးလုံးလုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္ေပးၾကပါသည္။ထုိ႔အျပင္ ကုိယ္တုိင္လည္း အေရာင္း/ အ၀ယ္ ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမူျပဳလုပ္ၾကပါသည္။ အခ်ဳိ႔ ဘဏ္မ်ားမွာ ကုိယ္ပုိင္ Fund အဖြဲ႔မ်ားပင္ ထူေထာင္ထားၾကပါသည္။ ဘဏ္မ်ားတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ၾကေသာ ေစ်းကြက္ Analysis ျပဳလုပ္သူမ်ားႏွင္႔ IT ပညာရွင္မ်ာမွာ လစာအလြန္ ေကာင္းၾကပါသည္။ လုပ္ငန္းမ်ားေအာင္ျမင္သည္ႏွင္႔ အမွ် Bonus မ်ားလည္း မ်ားျပားစြာ ရရွိၾကပါသည္။
ယခုအခါတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ျပည္တြင္းပုဂၢလိက ဘဏ္မ်ားကုိ ႏုိင္ငံျခားေငြေၾကး ကုိင္ေဆာင္လဲလွယ္ခြင္႔ေပးျခင္း၊ ႏုိင္ငံျခားေငြကုိ ႏုိင္ငံရပ္ျခားတုိင္းျပည္မ်ားႏွင္႔ ေငြလႊဲပုိလုပ္ငန္း ေဆာင္ရြက္ခြင္႔ျပဳျခင္း၊ ႏုိင္ငံျခားဘဏ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကုိုင္ခြင္႔ျပဳျခင္းႏွင္႔ ယခုေနာက္ဆုံး အမ်ားျပည္သူ မည္သူကုိမဆုိ ႏုိင္ငံျခားေငြစာရင္း အလြယ္တကူ ဖြင္႔လွစ္ခြင္ျပဳျခင္းမ်ား ခြင္႔ျပဳလာခဲပပါသည္။ ဤသည္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင္႔ ႏုိင္ငံတကာႏွင္႔ ခ်ိတ္ဆက္၍ ေငြေၾကးလုပ္ငန္းမ်ား၊ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္း ေပၚေပါက္လာၿပီး စေတာ႔ရွယ္ယာ ေရာင္း၀ယ္ျခင္းလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္လာႏုိင္ၿပီဆုိသည္႔ သေဘာပင္ျဖစ္ပါသည္။
ျပည္သူအမ်ား ေလ႔လာသိရွိအႀကံျပဳႏုိင္ေရးအတြက္ ၁၅-၇-၂၀၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္မ်ား လဲလွယ္ေရာင္း၀ယ္ေရး ဥပေဒၾကမ္း ေပၚထြက္လာခဲ႔ပါသည္။ အဆုိပါ ဥပေဒကုိ အတည္ျပဳၿပီးသည္႔ေနာက္္ နည္းဥပေဒမ်ား၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားကုိ ဆက္လက္ေရးဆြဲရဦးမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ၿပီးမွသာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားႏွင္႔ ညီညြတ္ေသာ လုပ္ငန္္းခြင္ဆုိင္ရာမ်ားကုိ ဘဏ္၀န္္ထမ္းမ်ားအား သင္ၾကားေလ႔က်င္႔ေပးႏုိင္ပါလိမ္႔မည္။ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ား ဖြင္႔လွစ္ရန္အဆင္႔သင္ျဖစ္ခ်ိန္ႏွင္႔ ဘဏ္မ်ား၊ တစ္နည္းအားျဖင္႔ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္ ကုမၸဏီမ်ားလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ရန္ အစစအရာရာ အဆင္သင္႔ျဖစ္ခ်ိန္မွာ တစ္ထပ္တည္းလုိလိုျဖစ္ဖုိ႔ လုိမည္ဟုထင္ပါသည္။

OTC ေစ်းကြက္ သုိ႔မဟုတ္ ေကာင္တာေစ်းကြက္

ဘဏ္မ်ား၏ ေကာင္တာေပၚတြင္ (Over the Counter) ေရာင္း၀ယ္ၾကရာမွ စတင္ေပၚ ေပါက္လာခဲ႔ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေနာက္ပုိင္း သတ္မွတ္ထားေသာ ေနရာမရွိပါ။ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ားတြင္ စာရင္းမ၀င္ေသးေသာ (အမ်ားပုိင္) ကုမၸဏီမ်ား၏ စေတာ႔ရွယ္ယာမ်ား ေရာင္း၀ယ္ႏိုင္ၾကပါသည္။ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းက႔ဲသုိ႔ လက္မွတ္လုပ္ငန္းႀကီးႀကပ္ေရး ေကာ္မရွင္၏ ႀကီးႀကပ္မွုေအာက္တြင္ ရွိပါသည္။ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ားတြင္ အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္သည္႔နည္းတူ ေကာင္တာေစ်းကြက္မ်ားလည္း ေရာင္းၾက၊ ၀ယ္ၾက အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္ၾက ပါသည္။

စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ား၏ သမုိင္းအက်ဥ္း

UK ႏုိင္ငံ လန္ဒန္စေတာ႔ရွယ္ယာ အေရာင္းအ၀ယ္ေစ်းကြက္ကုိ (၁၇) ရာစု ကုန္ခါနီးတြင္ စတင္ခဲ႔သည္ဟုဆုိပါစည္။ သုိ႔ရာတင္ြ ၁၇၇၃ ခုႏွစ္တြင္မွ တရား၀င္ဖြင္႔လွစ္ႏုိင္ခဲ႔ပါသည္။ ၿဗိတိသွ်အင္ပါယာမွာ ထုိေခတ္ထုိအခါက ေနမ၀င္အင္ပါယာဟု တင္စားခံရေလာက္ေအာင္ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔သည္ျဖစ္၍ စေတာ႔အေရာင္းအ၀ယ္ ေစ်းကြက္သည္လည္း ကမၻာ႔အႀကီးဆုံး ေစ်းကြက္ႀကီးျဖစ္ခဲ႔ပါသည္။ ယခုေႏွာင္းပုိင္းေခတ္၌ ေစ်းကြက္အက်ယ္ျပန္႔ အထြန္းကားဆုံး နယူးေယာက္ စေတာ႕အိတ္ခိ်န္းကုိ ၁၇၉၂ ခုႏွစ္ ေမ ၁၇ ရက္တြင္ Wall Street လမ္းတြင္ ဖြင္႔လွစ္ခဲ႔ပါသည္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ တုိက်ဳိစေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းကုိမူ ၁၈၇၂ ခုႏွစ္က တည္ေထာင္ခဲ႔သည္ဟု သိရွိရပါသည္။
ကမၻာေပၚတြင္ စေတာ႔အိတ္ခိ်န္းမ်ား စတင္ေပၚေပါက္ခဲ႔သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ေက်ာ္ခဲ႔ၿပီးျဖစ္ေသာ္လည္း ယေန႔ေခတ္အခ်ိန္ခါကဲ႔သုိ႔ ေန႔စဥ္ေငြေၾကးတန္းဖုိး ကုေဋေပါင္းမ်ားစြာ အေရာင္းအ၀ယ္ ျပဳလုပ္လာၾကသည္႔မွာ ဆယ္စုႏွစ္အနည္းငယ္မွ်သာ ရွိပါေသးသည္။ ဤအေျခေနသုိ႔ေရာက္ေအာင္ ဦးေဆာင္ႀကဳိးပမ္းသူမွာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ နယူးေယာက္စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းကုိ အေျချပဳ၍ စေတာ႔ရွယ္ယာ အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္ငန္း ပဲြစားအလုပ္ကုိ လုပ္ကုိင္ခဲ႔သည္႔ “ ခ်ားလ္စ္အီမာရီးလ္” ဆုိသူပင္ ျဖစ္ပါသည္။

စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ား၏ အေရးပါပုံႏွင္႔ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ား

တုိင္းျပည္တစ္ျပည္၏ စီးပြားေရးအေျခအေနကုိ ထုိတုိင္းျပည္ရွိ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ား၏ ေရာင္း၀ယ္မွုအေျခအေနမ်ားအား ၾကည္႔ျခင္းျဖင္႔ သိရွိႏုိင္ပါသည္။ (၁၉၂၉-၁၉၄၁) ကမၻာ႔စီးပြားပ်က္ကပ္ႀကီးသည္ စေတာ႔ေစ်းကြက္ အၿပိဳအလဲမွ စတင္ခဲ႔သည္ဟုလည္းေကာင္း၊ ၁၉၉၇ အေရွ႔ေတာင္အာရွ ေငြေၾကးအၾကပ္အတည္းသည္ ေဒၚလာေငြႏွင္႔ ေဒသခဲေငြေၾကးမ်ား လဲလွယ္ေရာင္း၀ယ္ၾကရာမွ စတင္ခဲ႔သည္ဟု လည္းေကာင္း သိရွိမွတ္သားခဲ႔ရဖူးပါသည္။ သုိ႔ပါ၍ ေစ်းကြက္အသီးသီးကုိ စနစ္တက် ထိန္းညွိေဆာင္ရြက္သြားၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။
မည္သုိ႔ပင္ ဆုိေစကာမူ ေစ်းကြက္အသီးသီးတြင္ ၀င္ေရာက္ေရာင္း၀ယ္ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံၾကသူမ်ားအဖုိ႔ ေစ်းကြက္အသီးသီးမွ အသီးအပြင္႔ အက်ဳိးအျမတ္မ်ားကုိ ခံစားရရွိရမည္မွာ ေသခ်ာပါသည္။
စေတာ႔အိ္တ္ခိ်န္းမ်ားသည္ ေအာက္ပါအက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ အမ်ားပုိင္ကုမၸဏီမ်ား ဖဲြ႔စည္း ၍ အမ်ားျပည္သူသုိ႔ စေတာ႔ရွယ္္္ယာမ်ား ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ျခင္းအားျဖင္႔ ကုမၸဏီအဖဲြ႔အစည္းမ်ားအေနျဖင္႔ လုိအပ္ေသာအရင္းအႏွီမ်ားကုိ အကုန္အက်သက္ သာစြာ ရရွိႏုိင္ပါသည္။
အမ်ားပုိင္ ကုမၸဏီမ်ားမွ ရရွိလာေသာ အရင္းအႏွီးမ်ားျဖင္႔ လုပ္ငန္းမ်ားတုိးခ်ဲ႔ လုပ္ကုိင္ၾကရာ ျပည္သူလူထုအတြင္း အလုပ္အကုိင္ အခြင္႔အလမ္းသစ္မ်ား ေပၚေပါက္လာေစပါသည္။ ျပည္သူလူထုအတြင္း၌လည္း ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမူလုပ္ငန္း အသစ္မ်ားေပၚေပါက္ လာေစပါသည္။ ပင္စင္စားမ်ားႏွင္႔ သင္႔ေလ်ာ္ေသာ ေစ်းကြက္၊ အ႕ရင္းအႏွီးနည္းပါးသူမ်ားႏွင္႔ သင္႔ေလ်ာ္ေသာ ေစ်းကြက္မ်ားလည္း အသီးသီးရွိၾကပါသည္။
ထိန္းေက်ာင္းပဲ႔ကုိင္မွူ စနစ္ေကာင္းသည္ႏွင္႔အမွ် လိမ္လည္မူမ်ားလည္း ကင္းေ၀းမည္ျဖစ ၍ စိတ္ခ်လက္ခ် တရား၀င္ေရာင္း၀ယ္ ရင္းႏွီျမွပ္ႏွံ ႏုိင္ၾကမည္ျဖစ္ပါသည္။
ျပည္သူလူထုအေနျဖင္႔ ေစ်းကြက္အသီးသီးတြင္ ၀င္ေရာက္ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံလာမူေၾကာင္႔ ေငြေဖာင္းပြမူကုိ ေလ်ာ႔က်ေစပါသည္။
ႏုိင္ငံပုိင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးမ်ား၏ ရွယ္ယာမ်ားကုိ ေစ်းကြက္အတြင္း ထုတ္ေ၀ေရာင္းခ်ျခင္းအားျဖင္႔ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရအေနျဖင္႔ လုိအပ္္ေသာ အရင္းအႏွီးကုိ ျပည္သူလူထုထံမွ လြယ္ကူစြာ ရရွိေစႏုိင္ပါသည္။
ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရအေနျဖင္႔လည္း အခြန္ေငြတုိးပြားလာမည္ျဖစ္ ၍ ႏုိင္ငံေတာ္၏ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္လာမည္ျဖစ္ၿပီး ျပည္သူလူထု အေနျဖင္႔ လူေနမူအဆင္႔အတန္းမ်ား ျမင္႔မားလာမည္ျဖစ္ပါသည္။ မ်ားမၾကာမီ က်ြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိ္င္ငံတြင္ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ား ေပၚေပါက္လာေတာ႔မည္ ျဖစ္ပါသည္။
စေတာ႔အိတ္ခိ်န္းမ်ားသည္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံတြင္ ရွိသင္႔ရွိထုိက္ေသာ အရာမ်ားပင္ျဖစ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရအတြက္ေရာ အမ်ားျပည္ သူတုိ႔အတြက္ပါ လြန္စြာအက်ဳိးမ်ားေစသည္႔ အရာမ်ားလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ကမၻာ႔ရြာစီးပြားေရး ေလာကအတြင္းသုိ႔ က်ြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံသူ ႏုိင္ငံသားမ်ားပါ ပါ၀င္ခြင္႔ရသြားသည္႔ သေဘာပင္ျဖစ္ပါသည္။
ေရာင္းျခင္း၊ ၀ယ္ျခင္း ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံျခင္း စသည္႔ ပညာရပ္မ်ား၊ ဆုံးရွူံးနစ္နာႏုိင္ေျခကုိ ကာကြယ္ႏုိင္သည္႔ နည္းလမ္းမ်ားသည္ ပညာရပ္မ်ား သည္ ပညာရပ္မ်ားအေနျဖင္႔ ရွိေနပါသည္။ စေတာ႔အိတ္ခ်ိန္းမ်ားေပၚေပါက္လာပါက ဤေလာကအတြင္းသုိ႔ ၀င္ေရာက္မည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းထားၾကသူမ်ားအဖုိ႔ အထက္ပါပညာရပ္မ်ားကုိ ယခုကတည္းက ႀကိဳတင္လွ်က္ ေလ႔လာဆည္းပူးထားသင္႔႔ပါၿပီးဟု အႀကံျပဳအပ္ပါ သည္။